Średniowiecze. 3 Rozdział. Mieszko I (960-992). Powstanie państwa polskiego.

 

ŚREDNIOWIECZE. 3 ROZDZIAŁ. MIESZKO I (960-992). POWSTANIE PAŃSTWA POLSKIEGO.
1. Do jakiego okresu w historii „teleportujemy się”?	„Teleportujemy się”;) do średniowiecza, do IX-X wieku naszej ery. Na dobry początek polecam animacjęJ 2	1
I. ŹRÓDLA HISTORYCZNE O HISTORII PAŃSTWA POLSKIEGO
2. Skąd możemy dowiedzieć się o historii państwa polskiego?	Tak jak w przypadku historii innych krajów, tak również w przypadku Polski, informacji na temat przeszłości możemy szukać w różnych źródłach historycznych. Będą to: wykopaliska, obiekty architektury (np. kościoły), dzieła sztuki (np. obrazy), kroniki, relacje, dokumenty, legendy, obyczaje itp. Należy zwrócić uwagę, że posiadane źródła historyczne nie dają odpowiedzi na wszystkie pytania i część informacji nie jest na 100 % pewna. Może być zatem tak, że nowe odkrycia historyczne odmienią kształt dotychczas znanej historii.	3
3. Wymień kilku znanych autorów dokumentów dotyczących początków państwa polskiego.	Takich autorów było wielu. Oto kilku pisarzy, kronikarzy, przedstawionych w sposób chronologiczny, według lat działalności: 1.     Geograf Bawarski (IX w.) - anonimowy mnich, znany ze sporządzenia spisu plemion zamieszkujących ziemie polskie. 2.     Ibrahim ibn Jakub (X w.) - żydowski podróżnik i kupiec. 3.     Thietmar z Merseburga (XI w.) – niemiecki biskup. 4.     Gall Anonim (XII w.) - anonimowy kronikarz, pisał na zlecenie władców Polski Kronikę polską. 5.     Wincenty Kadłubek (XII i XIII w.) - biskup krakowski.	4
II. POWSTANIE PAŃSTWA POLSKIEGO
4. Kto zamieszkiwał ziemie polskie w IX wieku?	Na ziemiach polskich zamieszkiwały wówczas różne plemiona słowiańskie (patrz: poprzedni rozdział).	5
5. Jakie plemiona zaczęły odgrywać dominującą rolę na ziemiach polskich? Gdzie znajdowały się ich siedziby i główne grody?	·     Dzięki zdolnościom organizacyjnym i przywódczym coraz większą pozycję i tereny zaczęło zajmować plemię Polan. Przyjmuje się, że właśnie to plemię dało początek państwu polskiemu. Siedzibą Polan była Wielkopolska. Do ich głównych grodów należały: Gniezno, Poznań, Giecz, Ostrów Lednicki i Kruszwica. ·     Silną strukturę plemienną stworzyli również Wiślanie. Siedzibą Wiślan była Małopolska Ich głównym grodem był Kraków.	6
6. Kiedy powstało państwo Polan?	Z czasem, na skutek rozwoju organizacyjnego, z plemienia powstało państwo. Można przyjąć, że są 3 główne elementy, które świadczą o istnieniu państwa: mieszkańcy, władza i terytorium. Ok. IX-X w. na ziemiach polskich ukształtowało się państwo Polan.
7. Jak nazywano państwo Polan?	-       Oczywiście Polska, chociaż nie od samego początku. Nazwa ta pochodziła prawdopodobnie od nazwy plemienia Polan, a nazwa tego plemienia pochodziła od słowa „pole”, rozumianego jako „pole uprawne” lub „otwartą przestrzeń”. -       Ponadto państwo gnieźnieńskie (od Gniezna), -       kraj północy i -       Lechia (być może od nazwy plemienia Lędzian).	7
8. Kiedy zaczęto używać nazwy Polska?	Nazwy Polska zaczęto używać za panowania Bolesława Chrobrego, czyli drugiego władcy Polski. Przy czym na początku używano łacińskich nazw, np. Polonia, ponieważ językiem urzędowym w ówczesnej, chrześcijańskiej Europie była łacina. Dowodem na powyższe mogą być zachowane do dziś monety wybite przez Bolesława Chrobrego (patrz obok).	8
III. PIERWSI WŁADCY POLSKI
9. Jak nazywali się pierwsi legendarni władcy Polski?	Za pierwszych legendarnych władców państwa Polan (tzn. niekoniecznie zmyślonych, ale jest bardzo mało wiadomości na ich temat) uznaje się między innymi Lecha, Kraka, Popiela i Piasta.	9. Piast
10. Jak nazywali się pierwsi władcy Polski?	Kolejnymi władcami państwa Polan, których rzeczywiste istnienie również nie jest pewne byli: Siemowit, Leszek i Siemomysł. Do niedawna byli oni uważani za legendarnych, ale historycy coraz częściej potwierdzają ich autentyczność. Pochodzili oni z rodu Piastów.	10
11. Kto był pierwszym historycznym władcą Polski?	Za pierwszego historycznego władcę Polski uznaje się księcia Mieszka I – syna Siemomysła. Jego istnienie zostało potwierdzone dokumentami historycznymi.
IV. OBJĘCIE WŁADZY PRZEZ MIESZKA I
12. W którym roku Mieszko I objął władzę?	Mieszko I objął władzę prawdopodobnie ok. 960 r.	11
13. Jak wyglądał Mieszko I?	Prawdziwy wizerunek Mieszka I nie jest znany, ale możliwe, że wyglądał tak jak na obrazie obok. Jest to wyobrażenie Jana Matejki - malarza żyjącego w XIX w. Matejko narysował cały poczet książąt i królów polskich. Ciekawostką jest to, że Matejko rysował te obrazy ołówkiem, ale zostały one pokolorowane po śmierci malarza, przez jego uczniów.	12
14. Gdzie mieszkał Mieszko I?	Mieszko I, podobnie jak jego następcy, mieli swoje siedziby, np. Mieszko I miał swoją siedzibę w grodzie, w Poznaniu. Obok rysunek obrazujący część grodu - siedzibę księcia. Trzeba jednak zaznaczyć, że w tamtych czasach władcy rzadko rezydowali w jednym miejscu. Prowadzili ciągłe objazdy po swoim państwie. W ten sposób kontrolowali swoich poddanych i mogli lepiej zarządzać krajem.	13
15. Jakie ziemie Mieszko I posiadał na początku swojego panowania?	Obok na mapie zaprezentowano pierwszy prawdopodobny zarys naszego państwa: Na mapie oznaczono go kolorem ciemnoróżowym. Mieszko I mógł odziedziczyć te ziemie po swoich przodkach, a należały do nich: 1.     Wielkopolska, 2.     Kujawy, 3.     ziemia sieradzko – łęczycka i 4.     Mazowsze, ale mógł je Mieszko I zdobyć również w pierwszych latach swojego panowania.	14
16. Z kim sąsiadowała Polska na początku istnienia?	Pokazano to na mapce. Polska sąsiadowała z: 1.     plemionami słowiańskimi – na Pomorzu, 2.     plemionami pruskimi, 3.     Rusią Kijowską, 4.     Węgrami - nie wiadomo czy bezpośrednio, 5.     Czechami, które swoje wpływy rozciągały na Morawy, Słowaczyznę, Śląsk i Małopolskę, 6.     plemionami słowiańskimi (połabskimi), zamieszkującymi tereny Łużyc oraz tworzącymi Związek Wielecki. Na początku panowania Mieszka I, Łużyce zostały bezpośrednio podporządkowane cesarzowi Niemiec, więc Polska zaczęła sąsiadować z tym państwem.	15
V. CHRZEST POLSKI
17. Czym był chrzest państwa?	Chrzest państwa oznaczał przyjęcie w tym państwie jednej oficjalnej religii chrześcijańskiej. Chrzest ten przyjmowała w imieniu państwa najwyższa władza, np. król lub książę. Mieszko I przyjął chrzest Polski.
18. Dlaczego państwa europejskie, w tym Polska decydowały się na przyjęcie chrztu?	1.  Przyjęcie chrztu, czyli jednej wspólnej dla całego narodu religii, mogło pomóc w budowaniu jednolitego państwa i likwidowaniu sporów wewnętrznych. Spory te powstawały często na tle religijnym, z uwagi na to, że w skład nowoutworzonych państw wchodziły rozmaite plemiona, różniące się między sobą np. pod względem wiary. 2.  Państwa, które już przyjęły chrześcijaństwo, często rościły sobie prawo do ataku na państwa pogańskie, w celu przeprowadzenia przymusowej chrystianizacji. Niestety w taki niepokojowy sposób próbowano w tamtych czasach tego dokonać. Jednocześnie wojna często kończyła się nie tylko zaprowadzeniem chrześcijaństwa, ale wiązała się z podporządkowaniem danego terytorium. Przyjęcie chrztu państwa, odbierało powód takiego ataku. Jeżeli chodzi o Polskę, to mogła ona spodziewać się interwencji sąsiadującego z nami chrześcijańskiego państwa niemieckiego. 3.  Podjęcie decyzji dotyczącej całego kraju mogło umocnić pozycję władzy książęcej, wzbudzić autorytet. 4.  Przyjęcie chrztu umożliwiało staranie się o koronę królewską, np. u papieża lub cesarza, co dawało władcy prestiż i budziło szacunek. 5.  Przyjęcie chrztu czyniło władcę równorzędnym partnerem dla innych chrześcijańskich władców, zatem ułatwiało nawiązywanie współpracy międzynarodowej. W tamtych czasach był zwyczaj przyjmowania chrztu od innego państwa chrześcijańskiego. Polecam również: www.youtube.com.	16 :)
19. Od jakiego państwa Polska przyjęła chrzest?	Mieszko I zdecydował się na przyjęcie chrztu od naszego południowego sąsiada - Czech. Przyjęcie chrztu poprzedzone zostało zawarciem sojuszu.	17
20. W którym roku Polska zawarła sojusz z Czechami i czym on został zatwierdzony?	·        W celu nawiązania współpracy z Czechami Mieszko I w 965 r. zawarł sojusz z władcą tego państwa Bolesławem I Srogim. ·        Sojusz o współpracy państw często wiązał się z zawarciem związku małżeńskiego pomiędzy członkami rodzin książęcych, królewskich tych państw. ·        Sojusz Polski z Czechami został przypieczętowany małżeństwem Mieszka I z córką władcy Czech – Dobrawą Przemyślidką. Według wyobrażenia Jana Matejki mogła ona wyglądać tak jak na rysunku powyżej. ·        Przed małżeństwem z Dobrawą Mieszko I miał prawdopodobnie 7 pogańskich żon.	18
21. W którym roku Polska przyjęła chrzest?	Chrzest Polski odbył się prawdopodobnie w roku 966. Przyjęcie chrztu rozpoczęło proces budowy kościoła i religii chrześcijańskiej na terenie naszego kraju.	19 :)
22. Kiedy i gdzie powstała w Polsce pierwsza jednostka kościelna?	Po zaprowadzeniu w Polsce chrześcijaństwa, przyszedł czas na założenie w naszym kraju pierwszej jednostki kościelnej, czyli jednostki do zarządzania sprawami kościoła na danym terytorium. Pierwszą taką jednostką było biskupstwo. Utworzono je w 968 r. w Poznaniu. Miało ono podlegać bezpośrednio papieżowi.	20
23. Dlaczego utworzenie biskupstwa było ważne dla Polski?	Utworzenie biskupstwa było niezwykle ważne, ponieważ pozwoliło na budowanie samodzielnego kościoła na terenie naszego państwa, podlegającego jedynie papieżowi.  Odbierało to pretekst do wtrącania się innych państw chrześcijańskich, np. Niemiec, w wewnętrzne sprawy nowo ochrzczonego państwa polskiego. Tym bardziej, że w tym samym czasie (w 968 r.) na terenie państwa niemieckiego, w Magdeburgu powstała jednostka wyższa od biskupstwa – arcybiskupstwo.
24. Kto został pierwszym biskupem w Polsce?	Pierwszym biskupem w Polsce został niejaki Jordan, duchowny pochodzący prawdopodobnie z Włoch.
VI. AKT DAGOME IUDEX
25. W którym roku został spisany akt Dagome iudex?	Został on spisany po łacinie prawdopodobnie ok. 991 r.
26. Kto był autorem aktu Dagome iudex?	Przyjmuje się, że jego autorem był sam Mieszko I.
27. Czym był akt Dagome iudex i dlaczego został sporządzony?	W akcie tym, Mieszko I oddaje swoje państwo pod opiekę papieską. Niestety nie ma pewności po co, w ogóle ten dokument powstał. Być może był to element walki o niezależność kościoła polskiego od arcybiskupstwa w Magdeburgu, o czym była mowa powyżej.	21 :)
28. Dlaczego akt Dagome iudex jest ważny dla Polski?	Akt Dagome iudex jest cennym źródłem historycznym, ponieważ możemy się z niego dowiedzieć, jakie były granice Polski na początku istnienia. Mieszko I oddając swoje państwo papieżowi poinformował go bowiem o granicach Polski. Niestety nie zachowała się oryginalna wersja dokumentu, a jedynie streszczenie, sporządzone blisko 100 lat później. Z zapisów wynika, że autor streszczenia nie wiedział zbyt dużo o naszym kraju i zniekształcił treść oryginału, a przede wszystkim niektóre nazwy własne.
VII. ZDOBYCZE I STRATY TERYTORIALNE MIESZKA I
29. Dlaczego Mieszko I prowadził działania wojenne?	W czasach średniowiecza, wojny były bardzo powszechne. Ich celem było poszerzenie terytorium danego państwa, rozciągnięcie wpływów politycznych, a przede wszystkim zdobycie łupów wojennych, które służyły do utrzymania pozostałych ziem oraz społeczeństwa. Taką właśnie wojenną politykę prowadził nasz pierwszy książę.
30. Kiedy i jakie ziemie Mieszko I zdobył i utracił w trakcie swojego panowania?	Prowadzone przez niego podboje przedstawimy w nieco inny sposób niż zazwyczaj, a mianowicie z punktu widzenia samego księcia - Mieszka I ;) 1.  Już w pierwszych latach sprawowania władzy rozpocząłem ożywioną kampanię wojskową. Na początku lat 60 ruszyłem na podbój Pomorza Wschodniego i Środkowego. Udało mi się to bez większych problemów. 2.  Marzyłem o zdobyciu Pomorza Zachodniego. Niestety natrafiłem tam na silny opór dwóch współpracujących ze sobą plemion: Wolinian i Wieletów na czele z Wichmanem. Nie poddałem się, jakom Mieszko i w 967 r. odniosłem ostateczne zwycięstwo, uzyskując wpływy na Pomorzu Zachodnim. Pomógł mi wówczas mój sojusznik Czechy. Nasz zachodni sąsiad - Niemcy przyglądali się tym wydarzeniom, zapewne z radością, ponieważ Wichman stanowił zagrożenie również dla nich. 3.  W latach 70 udało mi się zdobyć (prawdopodobnie) ziemie sandomierską, lubelską oraz Grody Czerwieńskie. Niestety w 981 r. książę kijowski Włodzimierz I Wielki najechał na mój kraj i odebrał zdobyte wcześniej Grody Czerwieńskie. 4.  Ostatecznie zerwałem sojusz z Czechami i ok. 990 r. odebrałem im (prawdopodobnie) ziemie krakowską, tj. Małopolskę (ziemię Wiślan) i Śląsk. Na koniec polecam obejrzeć filmik na: www.youtube.com. W filmie (ok. 1 min) można zobaczyć porównanie obecnego kształtu Polski z tym pod koniec panowania Mieszka I.	22
VIII. KONFLIKT Z NIEMCAMI
31. Czym była marchia i kim był margrabia?	W ówczesnym czasie Niemcy, podobnie do Polski, również prowadzili podboje terytorialne. Nowo zdobyty teren przygraniczny nazywali marchią. Celem marchii miała być ochrona granic państwa oraz prowadzenie dalszych podbojów. Terytorium tym miał zarządzać margrabia. Margrabia podlegał oczywiście bezpośrednio władcy niemieckiemu, ale miał większą samodzielność niż np. hrabia rządzący w głębi kraju.
32. Jakie marchie istniały w bliskim sąsiedztwie Polski, kto nimi zarządzał?	W ówczesnym czasie, w bliskim sąsiedztwie Polski istniała tzw. Marchia Wschodnia, zarządzana przez margrabiego Gerona. W 963 r. Gero podbił Łużyce, przez co państwo Polan zaczęło bezpośrednio sąsiadować z państwem niemieckim. Po śmierci Gerona w 965 r., marchia ta została podzielona na kilka części – m.in. powstała Marchia Łużycka zarządzana przez margrabiego Hodona.	23
33. Dlaczego Mieszko I zaczął płacić trybut Niemcom?	Nie ma pewności jak i dlaczego do tego doszło. Prawdopodobnie Mieszko I sam zdecydował się płacić trybut, z części swojego terytorium, cesarzowi Niemiec Ottonowi I. Nasz książę mógł bowiem obawiać się najazdu wojsk niemieckich, podobnego do tego jak na ziemie Łużyczan. Trybut opłacany był prawdopodobnie od 965 r. Być może dzięki temu zobowiązaniu pieniężnemu Mieszko I został określony w niektórych źródłach historycznych mianem sprzymierzeńca cesarza.	24
34. W którym roku Polska została zaatakowana przez Hodona?	W 972 r. wydarzyła się rzecz dosyć niespodziewana, ponieważ na zachodzie państwo Polan zostało zaatakowane przez margrabiego marchii łużyckiej – Hodona.
35. Dlaczego Hodon zaatakował Polskę?	Atak margrabiego marchii łużyckiej – Hodona na Polskę był dosyć zaskakujący. Podobno margrabia działał na własną rękę, tj. bez zgody cesarza Ottona I. Oficjalnie Polska nie była w konflikcie z Cesarstwem, co więcej płaciła mu trybut. Widać margrabia chciał zwiększyć zasięg swoich wpływów albo powstrzymać podboje Mieszka I.
36. W którym roku rozegrały się bitwy pod Cedynią?	W 972 r. doszło do dwóch starć z wojskami Hodona pod Cedynią.	25
37. Czy Mieszko I odniósł zwycięstwo w bitwach pod Cedynią?	Pierwsze starcie Mieszko I przegrał, ale za to w drugim odniósł zwycięstwo, na marginesie przy pomocy swojego brata - Czcibora.	26
38. Czy Mieszko I zdobył nowe ziemie po wygranej w bitwie pod Cedynią?	Mieszko I nie zdobył wówczas żadnych ziem, ale obronił granicy Polski.
39. Jak zakończył się konflikt z Hodonem?	Po bitwach pod Cedynią polski książę podobno został wezwany wraz z Hodonem przed oblicze cesarza niemieckiego na zjazd w Kwedlinburgu, w Niemczech (973 r.). Nie są znane jego postanowienia, ani nawet nie jest pewne czy Mieszko I faktycznie tam pojechał. Niektóre źródła podają, że Mieszko I został zmuszony groźbą do  wysłania do Niemiec swojego pierwszego syna Bolesława, w roli zakładnika, aby ograniczyć jego działania wojenne.
40. W którym roku Mieszko I poślubił niemiecką księżniczkę Odę?	W 977 r. zmarła Dobrawa, co osłabiło stosunki z Czechami. Ok. 980 r. Mieszko I ponownie się ożenił z księżniczką niemiecką - Odą - córką margrabiego Marchii Północnej.  Ślub ten zdecydowanie mógł pomóc polskiemu księciu w nawiązaniu współpracy z Niemcami i rozszerzeniu swoich wpływów politycznych.
IX. KONIEC RZĄDÓW MIESZKA I
41. W którym roku zmarł Mieszko I?	Mieszko I zmarł w 992 r., prawdopodobnie z przyczyn naturalnych. W chwili śmierci mógł mieć 50, 70 lat.	27
42. Jak krótko można podsumować rządy Mieszka I?	Posiadane źródła historyczne pozwalają twierdzić, że Mieszko I był utalentowanym wodzem i sprawnym politykiem. Prowadził zręczne działania dyplomatyczne, potrafiąc wchodzić w układy nawet ze swoimi wcześniejszymi wrogami. W trakcie swojego panowania prowadził ożywioną ekspansję i zdobywał nowe tereny, chociaż nie obyło się również bez strat terytorialnych. Prowadzone walki z pewnością osłabiły państwo, jednak bez wątpienia można stwierdzić, że swoim potomkom Mieszko I pozostawił państwo o znacznie wyższej pozycji w Europie i dużo większym terytorium, niż na początku swojego panowania.  Polecam również: www.youtube.com.	28 ;)

 

 

Źródło (Uwaga! Materiały mogą być objęte prawem autorskim):

 

1.        PARP: Animowana "Historia Polski"; źródło: www.youtube.com

2.        Opracowanie własne

3.        Internet

4.        Internet

5.        pl.wikipedia.org

6.        Źródło mapy: Internet, na mapie dokonano własnych oznaczeń

7.        pl.wikipedia.org, Internet,

8.        pl.wikipedia.org

9.        pl.wikipedia.org

10.    pl.wikipedia.org

11.    Opracowanie własne, źródło grafiki: Internet

12.    www.pinakoteka.zascianek.pl

13.    Internet

14.    Źródło mapy: Internet, na mapie dokonano własnych oznaczeń

15.    Źródło mapy: Internet, na mapie dokonano własnych oznaczeń

16.    Opracowanie własne, źródło grafiki: Internet

17.    Źródło mapy: pl.wikipedia.org/wiki, na mapie dokonano własnych oznaczeń

18.    Internet

19.    Autor: Jon Jon, źródło: www.youtube.com,

20.    Źródło mapy: pl.wikipedia.org/wiki, na mapie dokonano własnych oznaczeń

21.    Opracowanie własne, źródło grafiki: Internet

22.    Źródło mapy: pl.wikipedia.org/wiki, na mapie dokonano własnych oznaczeń

23.    Źródło mapy: pl.wikipedia.org/wiki, na mapie dokonano własnych oznaczeń

24.    Internet

25.    Źródło mapy: pl.wikipedia.org/wiki, na mapie dokonano własnych oznaczeń

26.    Autor: Sztuka wojenna, źródło: www.youtube.com

27.    Opracowanie własne, źródło grafiki: Internet

28.    Piosenka zespołu Traperzy znad Wisły, źródło: www.youtube.com

 

 

Ten blog ma charakter niekomercyjny. Powstał na podstawie dostępnych informacji w sieci i własnej wiedzy. W przypadku wykrycia ewentualnych nieścisłości zostaną one niezwłocznie poprawione