Wstęp. 2 Rozdział. Powstanie człowieka

WSTĘP. 2 ROZDZIAŁ. POWSTANIE CZŁOWIEKA
I. TEORIE POWSTANIA CZŁOWIEKA I ŻYCIA NA ZIEMI
1. Jak powstał człowiek i życie na Ziemi?	Oto jest pytanie - zagadka, które zadają sobie ludzie od najdawniejszych czasów. Istnieją na to, np. następujące teorie: Ø teoria kreacjonizmu – teoria nienaukowa, wyrażająca pogląd, że człowiek i życie na Ziemi zostały stworzone przez Boga lub bóstwa. Ø teoria ewolucji gatunków – teoria naukowa, która opiera się na założeniu, że gatunki na Ziemi, np. człowiek powstały w wyniku ewolucji. Polegała ona mniej więcej na tym, że na początku istniał jeden organizm - wspólny przodek, z którego powstały kolejne gatunki organizmów żywych, np. roślin i zwierząt. Teoria ewolucja zostanie opisana szerzej w dalszej części rozdziału. Zagadnieniu stworzenia człowieka i życia na Ziemi poświęcono wiele badań, książek i dyskusji, a nadal budzi wiele wątpliwości. Wątpliwości mogą dotyczyć np. tego, kto stworzył wspólnego przodka, z którego powstały kolejne żywe organizmy i czy te dwie wskazane powyżej teorie są ze sobą sprzeczne? Wiele osób twierdzi, że teoria ewolucji nie jest sprzeczna z wiarą w Boga. Mogło być bowiem tak, że to właśnie Bóg stworzył pierwszego wspólnego przodka oraz sprawił, że doszło do ewolucji w konkretnym kształcie. Ocenę tego pozostawiam już Tobie i zachęcam do zgłębiania tajemnicy powstania życia J	1
II. CZYM JEST GATUNEK?
2. Czym jest gatunek?	·        Zanim przejdziemy do wyjaśniania teorii ewolucji gatunków, warto odpowiedzieć sobie na pytanie, czym jest gatunek? Praktycznie wszystkie różniące się od siebie grupy organizmów, różne rośliny i zwierzęta stanowią odmienne gatunki. ·        My, jako ludzie jesteśmy odmiennym gatunkiem. Innym gatunkiem jest nosacz sundajski, żuk gnojowy, motyl Królowej Aleksandry, ryba-kleks, dąb szypułkowy i wiele, wiele innych. ·        Jeżeli chodzi o definicję gatunku, to jest ona trudna do określenia. Ogólnie można powiedzieć, że jest to grupa podobnych do siebie (jak dzieci do rodziców) organizmów, mających wspólne cechy i mogących się ze sobą krzyżować, dając płodne potomstwo.
3. Liczba gatunków na Ziemi?	·        Dotychczas stwierdzono istnienie na Ziemi ponad 1 mln różnych gatunków. ·        Szacuje się, że jest ich dużo więcej – nawet 30 mln, ale większość nie została jeszcze odkryta. ·        Przypuszcza się, że dotychczas na Ziemi żyło ok. 5 mld gatunków, jednakże większość z nich wymarło.
4. Klasyfikacja gatunków	W świecie przyrody naukowcy używają czegoś, co nazywa się klasyfikacją biologiczną, czyli takim jakby sortowaniem zwierząt i roślin (patrz obok). To pomaga przypisać każdy żywy organizm do większych grup i określić jego pokrewieństwo. Zdaniem naukowców, wszystkie organizmy żywe można podzielić na 5 wielkich grup, są to królestwa: roślin, zwierząt, grzybów, bakterii i protistów. Każde królestwo można dalej podzielić na różne mniejsze grupy, takie jak typy, gromady, rzędy, rodziny, rodzaje i gatunki.	3
5. Człowiek według klasyfikacji biologicznej	My, jako ludzie należymy do: ·        królestwa: zwierząt, ·        rodziny: hominidów (istot człowiekowatych), ·        rodzaju: Homo (człowiek), ·        gatunku: Homo sapiens (człowiek rozumny), ·        podgatunku: Homo sapiens sapiens (człowiek rozumny właściwy). Warto zapamiętać nazwę rodziny do której należymy, bo za chwilę będziemy o niej mówić dużo więcej J	4
III. TEORIA EWOLUCJI GATUNKÓW
6. Kogo uważa się za twórcę teorii ewolucji gatunków?	Za twórcę teorii ewolucji gatunków uważa się Karola Darwina, brytyjskiego przyrodnika, który w połowie XIX wieku opublikował swoją pracę naukową pn. „O powstawaniu gatunków”.	5 Karol Darwin
7. Na czym polega teoria ewolucji gatunków?	Uzupełniona o aktualne badania naukowe, teoria ewolucji opiera się w przybliżeniu na następujących zasadach: 1.     Całe obecne życie na Ziemi pochodzi od wspólnego przodka. Według najnowszych badań naukowych pojawił się on ok. 4 miliardy lat temu i mógł być podobny do bakterii. Mógł wyglądać tak jak na zdjęciu obok. 2.     Potomstwo, które zrodziło się ze wspólnego przodka i pojawiało w kolejnych pokoleniach zwykle trochę różniło się od siebie, np. wielkością, odpornością, sprawnością. Jednocześnie potomstwa zwykle było więcej niż potrzebnego do zastąpienia rodziców. 3.     Ze względu na ograniczone zasoby środowiska, np. jedzenia, przestrzeni, poszczególne organizmy rywalizowały ze sobą i walczyły o przetrwanie. Doprowadziło to do tego, że silne osobniki (mające „silne” geny) przeżyły, natomiast słabsze umarły. Była to tzw. selekcja naturalna, inaczej dobór naturalny. 4.     Z upływem tysięcy i milionów lat odmienne cechy osobników „skumulowały się”, prowadząc do powstania odrębnego gatunku, np. rośliny i zwierzęcia. Ewolucja gatunków trwa po dzień dzisiejszy.	6
IV. CZAS POWSTANIA GATUNKÓW
8. Kiedy na Ziemi pojawiły się poszczególne gatunki?	Nasza planeta Ziemia powstała ok. 4,5 mld lat temu. W celu lepszego wyobrażenia sobie czasu powstania różnych organizmów, często przedstawia się pełny czas istnienia Ziemi na tarczy zegara, który ma 24 godziny i  na nim zaznacza się przybliżony czas powstania poszczególnych organizmów. A zatem: Ok. 4 mld lat temu ok. godz. 3:00 rano według naszego zegara na Ziemi pojawił się pierwszy żywy organizm – mógł być podobny do bakterii. Ok. 1,5 mld lat temu ok. godz. 16:00 na Ziemi zaczęły formować się rośliny. Początkowo życie rozwijało się tylko w wodzie. Pierwszymi roślinami były glony. Ok. 800 mln lat temu ok. godz. 20:00 na Ziemi mogły pojawić się zwierzęta. Początkowo życie rozwijało się tylko w wodzie. Pierwsze zwierzęta przypominały gąbki. Ok. 500 mln lat temu ok. godz. 21:00 rośliny i zwierzęta pojawiły się na lądzie. Ok. 200 mln lat temu ok. godz. 23:00 na Ziemi pojawiły się dinozaury. Wymarły one ok. 66 mln lat temu. Nigdy nie spotkały się z człowiekiem, który pojawił się później. Ok. 7 mln lat temu Ostatnie minuty tarczy zegara na Ziemi pojawiła się prawdopodobnie pierwsza istota człowiekowata – hominid, z której mógł bezpośrednio wyewoluować ówczesny człowiek. Ok. 200 tys. lat temu W ostatniej sekundzie naszego zegara! na Ziemi pojawił się nasz gatunek człowiek rozumny.	7
V. EWOLUCJA CZŁOWIEKA – NA CZYM POLEGAŁA?
9. Jak przebiegła ewolucja człowieka?	1.     Wyobraź sobie, że ok. 7 mln lat temu na Ziemi nie było jeszcze ludzi, ale pojawił się na niej pewien nowy gatunek, który zaczął nas przypominać. 2.     Tym nowym gatunkiem był Sahelantrop. Mógł on wyglądać tak jak na zdjęciu obok. 3.     Można zauważyć, że był on bardziej podobny do małpy niż do nas, ale prawdopodobnie przejawiał pewną cechę charakterystyczną dla człowieka, a mianowicie skłonność do chodzenia na dwóch nogach. Poza tym miał podobny do ludzkich kształt czaszki (płaska twarz i podobne uzębienie), chociaż mózg był znacznie mniejszy od ówczesnego człowieka. 4.     Naukowcy w klasyfikacji biologicznej przypisali go do tej samej rodziny, do której należy obecny człowiek, tj. do rodziny istot człowiekowatych (hominidów). Sahelantrop był prawdopodobnie pierwszym hominidem na Ziemi. 5.     Wyobraź sobie, że w upływem kolejnych tysięcy, milionów lat na Ziemi pojawiały się kolejne gatunki hominidów. Jedne wymierały i pojawiały się następne, albo występowały w tym samym czasie i potrafiły się ze sobą łączyć. Stopniowo stawały się one podobne do ówczesnego człowieka. Charakteryzowały się coraz większą skłonnością do chodzenia na dwóch nogach, w pozycji wyprostowanej, do wytwarzania i używania narzędzi. Przejawiały również coraz większą inteligencję. Ważne jest to, że zmiany, które dokonywały się w hominidach nie następowały skokowo, lecz powoli, np. z pokolenia na pokolenie, co sprawiło, że było bardzo wiele form przejściowych. 6.     W końcu, ok. 200 tys. lat temu, na Ziemi pojawił się nasz gatunek – człowiek rozumny. 7.     Pełnej ścieżki ewolucji nie znamy, a co jakiś czas pojawiają się nowe odkrycia archeologiczne.  W kolejnych punktach rozdziału zostaną przedstawione często wyszczególniane gatunki/ podgatunki hominidów oraz ich opis.	8. Hehe. No coś w tym jest ;)  9
10. Czy człowiek pochodzi od małpy?	Pierwsze hominidy były podobne do małp. Jednocześnie możemy dostrzec pewne podobieństwa między ówczesnymi szympansami i gorylami, a człowiekiem. Czy to oznacza, że podczas ewolucji wykształciliśmy się z małp? Według obecnych badań naukowych jest to niemożliwe, ze względu na duże różnice genetyczne między małpą a człowiekiem. Chodzi raczej o to, że mamy wspólnych przodków i stąd to podobieństwo. Zresztą według teorii ewolucji wszyscy mamy jednego wspólnego przodka, zatem podobieństwa między gatunkami są możliwe.	10. Małpa pawian, Sahelantrop, szympans i człowiek rozumny
VI. EWOLUCJA CZŁOWIEKA – FORMY ISTOT CZŁOWIEKOWATYCH
11. Kiedy i jakie formy istot człowiekowatych (hominidów) występowały w przeszłości, jaka występuje obecnie?	Form tych było bardzo wiele, poniżej zaprezentowano te często wyszczególniane oraz wskazano przybliżony czas ich występowania. 1.Sahelantrop (7 – 6 mln lat temu), 2. Ardipitek (6 – 4,5 mln lat temu), 3. Australopitek (południowa małpa), (4 – 1 mln lat temu), 4. Homo habilis (człowiek uzdolniony, zręczny) pierwszy gatunek rodzaju homo (2,5 – 1,5 mln lat temu), 5. Homo erectus (człowiek wyprostowany), (2 mln – 500 tys. lat temu), 6. Homo neanderthalensis (neandertalczyk), (400 – 30 tys. lat temu), 7. Homo sapiens (człowiek rozumny), (od 200 tys. lat temu do nadal).	11
VII. EWOLUCJA CZŁOWIEKA – OPIS ISTOT CZŁOWIEKOWATYCH
12. Gdzie mieszkały pierwsze istoty człowiekowate?	Obok znajduje się mapka obrazująca rozprzestrzenianie się istot człowiekowatych (hominidów) na Ziemi: ·        Jak widać początkowo hominidy zamieszkiwały wyłącznie w Afryce. ·        Homo erectus był prawdopodobnie pierwszym hominidem, który opuścił Afrykę (ok. 1,8 mln lat temu) i dotarł do Europy i Azji. ·        Człowiek rozumny dotarł do wszystkich kontynentów.	12
13. Jaki tryb życia prowadziły pierwsze hominidy i w jaki sposób zamieszkiwały?	·        Hominidy w zasadzie od początku były koczownikami. Najczęściej łączyły się w grupy i prowadziły wędrowny tryb życia. Pierwsze hominidy nie miały domów, chroniły się: na drzewach, w jaskiniach, w ziemiankach lub też budowały proste schronienia z kamieni i gałęzi. ·        Dopiero człowiek rozumny zaczął przechodzić na osiadły tryb życia, tzn. zaczął więcej czasu przebywać w jednym miejscu i rozpoczął budowę domów z różnych surowców.	13
14. Jak wyglądały pierwsze hominidy?	·        Pierwsze hominidy były podobne do małp, były owłosione, miały ciemną skórę, chwytne paluchy, długie kończyny górne, niskie czoła, duże twarze i zęby. Mogły mieć też ogony. ·        Z czasem owłosienia było coraz mniej, zmieniała się proporcja ciała, a ich wygląd zaczął przypominać wygląd obecnego człowieka.	14
15. Jakiego wzrostu były pierwsze istoty człowiekowate?	·        Pierwsze hominidy nie osiągały 1 metra wysokości lub trochę go przekraczały. Stopniowo stawały się coraz wyższe. ·        Współczesny człowiek osiąga średnio 150-180 cm wysokości.
16. Jaką wielkość mózgu posiadały pierwsze istoty człowiekowate?	·        Pierwszy hominid miał wielkość puszki mózgowej, czyli w przybliżeniu wielkość mózgu ok. 4 razy mniejszą od współczesnego człowieka – ok. 360 cm3. Wraz z rozwojem hominidów mózg stawał się coraz większy. ·        Co ciekawe neandertalczyk posiadał puszkę mózgową większą od obecnie posiadanej przez współczesnego człowieka – ok. 1500 cm3. ·        Homo sapiens posiada puszkę mózgową o pojemności ok. 1400 cm3. Wraz z rozwojem mózgu rozwijała się również inteligencja.	15.  Czaszki kolejnych hominidów
17. W jaki sposób poruszały się pierwsze hominidy?	Na wstępie polecam krótki filmik: Początek dwunożności: epodreczniki.pl ·        Prawdopodobnie już pierwsze hominidy potrafiły chodzić na 2 nogach, ale początkowo nie potrafiły przebyć dłuższego dystansu w pozycji wyprostowanej. Potrafiły również wspinać się na drzewa. ·        Australopitek zaczął już sprawnie poruszać się w pozycji wyprostowanej. ·        Homo erectus nie poruszał się już tak sprawnie po drzewach jak poprzednicy. ·        Kolejne hominidy chodziły już na 2 nogach w pozycji wyprostowanej i rzadko wspinały się na drzewa.
18. Czym zajmowały się pierwsze hominidy?	·        Pierwsze hominidy prowadziły dosyć proste życie. Zajmowały się tym, co pozwoliło im przetrwać: -       zbieractwem tj. zbierały dziko rosnące rośliny, -       łowiectwem tzn. polowały na dzikie zwierzęta, -       stopniowo zyskiwały umiejętność wytwarzania narzędzi. ·        Homo sapiens zaczął dodatkowo uprawiać rolę i hodować zwierzęta. Rozwój innych umiejętności i zajęć trwa do dziś.
19. Kiedy i jakie narzędzia zaczęły wytwarzać pierwsze hominidy?	·        Pierwsze hominidy nie potrafiły wytwarzać narzędzi. Raczej wykorzystywały w ich charakterze kości i kije. ·        Australopitek był pierwszym hominidem, który wytwarzał proste narzędzia np. za pomocą łupania kamienia. ·        Homo erectus wytwarzał już bardziej skomplikowane narzędzia i broń od poprzedników, np. pięściaki. ·        Homo sapiens zyskał już umiejętność wytwarzania skomplikowanych narzędzi z różnych surowców, np. wytwarzał groty włóczni, ostrza noży, łuki, odkrył nową metodę obróbki kamienia gładzenie (wygładzanie powierzchni kamienia). Rozwój tych umiejętności trwa do dziś.	16
20. Kiedy hominidy nauczyły się rozpalać ogień?	·        Pierwsze hominidy nie potrafiły rozpalać ognia. ·        Z czasem nauczyły się umiejętności podtrzymywania ognia (np. po pożarze wywołanym przez pioruny), ale nie umiały go rozniecić. ·        Homo erectus prawdopodobnie jako pierwszy potrafił rozniecać ogień.	17
21. Co jadły pierwsze hominidy?	·        Hominidy w zasadzie od zawsze jadły wszystko co nadawało się do zjedzenia - owoce, rośliny, owady, padlinę, mięso. ·        Z czasem głównym wyżywieniem hominidów stało się mięso, ale nadal pozostaliśmy wszystkożercami.
22. Kiedy hominidy posiadły zdolność mowy?	·        Pierwsze hominidy nie potrafiły mówić, ale na pewno wydawały jakieś głosy. ·        Neandertalczyk posiadał zdolność artykułowanej mowy, czyli wymawiania głosek. ·        Homo sapiens wykształcił zdolność mowy.
23. Jakie inne umiejętności posiadały pierwsze hominidy?	Warto jeszcze wspomnieć o tym, że: ·        Neandertalczyk, jako pierwszy grzebał zmarłych i nosił odzież. ·        Homo sapiens rozwinął się w wielu różnych aspektach życia, np. w sztuce, obyczajach, religii, technologiach, sposobie życia, normach społecznych itd. Jego rozwój trwa po dzień dzisiejszy.

 

 

 

Źródło (Uwaga! Materiały mogą być objęte prawem autorskim):

1.      FunnyVideosShowPL www.youtube.com

2.      www.geekweek.pl; pl.wikipedia.org; pl.wikipedia.org/wiki; joemonster.org; ilovecoastalliving.blogspot.com; pl.wikipedia.org

3.      https://powtorkazbiologii.pl/system-klasyfikacji-organizmow/

4.      pl.wikipedia.org

5.      www.biography.com

6.      pl.wikipedia.org

7.      epodreczniki.pl, Dariusz Adryan, licencja: CC BY 3.0.

8.      Internet

9.      Internet

10.  pl.wikipedia.org; Internet, pl.wikipedia.org, www.geekweek.pl

11.  Opracowanie własne, grafika: Internet; news.film.studentnews.pl; www.britannica.com;  www.britannica.com

12.  pl.wikipedia.org

13.  Autor: Time Life Pictures / Getty Images; pl.wikipedia.org/wiki; www.magnapolonia.org

14.  Internet

15.  Fot. University of Utah - www.crazynauka.pl

16.  www.edukator.pl

17.  Internet

Ten blog ma charakter niekomercyjny. Powstał na podstawie dostępnych informacji w sieci i własnej wiedzy. W przypadku wykrycia ewentualnych nieścisłości zostaną one niezwłocznie poprawione.