Prosta historia: Wstęp. 3 Rozdział. Narodziny cywilizacji

Wstęp. 3 Rozdział.

Narodziny cywilizacji

OŚ CZASU

W tym rozdziale "cofniemy się" do odległych czasów – prehistorycznych oraz początków starożytnych. Przyjrzymy się w jaki sposób powstawały cywilizacje, czyli wysoko rozwinięte społeczeństwa. Powiemy sobie, czym zajmowali się ludzie w najdawniejszych czasach oraz jak się organizowali, jak powstało pismo i pierwsza sztuka. Na dobry początek możesz włączyć muzyczkę J

1 2

I. ŻYCIE LUDZI W CZASACH PREHISTORYCZNYCH

1. Jak wyglądała Ziemia w czasach prehistorycznych?

· Wyobraź sobie, że przez większą część prehistorii, a dokładniej w pierwszej jej części, w okresie zwanym paleolitem – trwała epoka lodowcowa. W tym czasie lodowce pokrywały kilkakrotnie dużą część powierzchni Ziemi: większość półkuli północnej i część półkuli południowej.

· Już pod koniec paleolitu klimat na kuli ziemskiej zaczął się ocieplać, a na miejscu lodowców zaczęły pojawiać się wielkie lasy. Nowe warunki środowiska stworzyły korzystne warunki do życia.

2. Gdzie mieszkali ludzie w czasach prehistorycznych?

4.(Rozprzestrzenianie się człowieka)

Nasi przodkowie początkowo zamieszkiwali wyłącznie w Afryce. Opuściliśmy ten kontynent prawdopodobnie ok. 1,8 mln lat temu. Z czasem człowiek zaczął rozprzestrzeniać się na wszystkie kontynenty.

3. Tryb życia i sposób zamieszkania ludzi w czasach prehistorycznych

· Już od najdawniejszych czasów, ludzie łączyli się w grupy i prowadzili koczowniczy tj. wędrowny tryb życia. Wędrowali z jednego miejsca na drugie w poszukiwaniu środków do przetrwania. Nie mieli jeszcze domów. Chronili się np. w jaskiniach, w ziemiankach lub budowali proste obozowiska z kamieni i gałęzi.

· W neolicie, od ok. 9 tys. r. p.n.e. nastąpiła pewna rewolucja, tzw. rewolucja neolityczna, agrarna. Polegała ona na tym, że ludzie zaczęli przechodzić od koczownictwa i łowiectwa-zbieractwa do osiadłego trybu życia, uprawy roli i hodowli zwierząt. Osady zakładano w miejscach korzystnych do życia, np. blisko wody czy lasów. Z czasem nauczono się budować domy. Tworzono je z różnych surowców, np. z kamieni, błota, drewna itp.

4. Czym zajmowali się ludzie w czasach prehistorycznych?

Ludzie początkowo prowadzili dosyć prymitywne życie. Zajmowali się tym, co pozwoliło im przetrwać. Stopniowo ich poziom życia rósł i pojawiały się nowe umiejętności. Główne zajęcia ludzi z czasów prehistorycznych to:

1. Zbieractwo, tj. zbieranie dziko rosnących roślin,

2. Łowiectwo, tj. polowanie na dzikie zwierzęta, np. na mamuty, jelenie, konie, łowienie ryb.

W czasie epoki lodowcowej było to główne zajęcie ludzi, stąd paleolit nazywa się często epoką społeczeństw łowiecko-zbierackich.

3. Wytwarzanie narzędzi, broni, naczyń, ubrań, ozdób, pierwszych dzieł sztuki. Początkowo narzędzia były bardzo prymitywne, głównie w ich charakterze wykorzystywano kije i kamienie, z upływem lat stawały się one jednak doskonalsze i stosowano coraz lepsze metody ich obróbki. Jeszcze w okresie paleolitu człowiek nauczył się wytwarzać naczynia z gliny. W neolicie nauczono się wytapiać złoto, srebro i miedź, a z początkiem epoki brąz - brąz.

4. Handel. Początkowo bez użycia pieniądza, była to prosta wymiana różnych dóbr. Pierwsze monety pojawiły się ok. VII w. p.n.e.

5. Walki o terytorium. Podczas walk zdobywano łupy, np. odzież, broń, ozdoby, monety, a także niewolników.

6. Uprawa ziemi i hodowla zwierząt. Tym zaczęli się ludzie trudnić w okresie neolitu, od ok. 9 tys. r. p.n.e.

Co uprawiano? – właściwie to, co obecnie np. proso, pszenicę, żyto, jęczmień, groch, soczewicę, ryż, kukurydzę - zależało to od regionu świata.

Co hodowano? – również to co obecnie – konie, krowy, byki, woły, świnie, owce, kozy, kury, kaczki, gęsi itp. - również zależało to od regionu świata.

Warto dodać, że ludzie pierwotni nie umieli mówić, ani pisać, ale te umiejętności również zaczęły się stopniowo rozwijać.

Od najdawniejszych czasów ważnym elementem życia ludzkiego była również wiara, początkowo głównie politeistyczna, tzn. wierzono w wielu bogów.

Poniżej opiszemy sobie bardziej szczegółowo życie ludzi w najdawniejszych czasach.

II. POWSTANIE PIERWSZYCH STAŁYCH OSAD

5. Co utrudniało zakładanie stałych osad?

Powiedzieliśmy sobie powyżej, że przechodzenie człowieka na osiadły tryb życia zaczęło następować dopiero od ok. 9 tys. r. p.n.e. Wiemy, że człowiek rozumny pojawił się na Ziemi już 200 tys. lat temu. Dlaczego zatem przez taki długi okres czasu nie zakładano stałych osad tylko raczej prowadzono wędrowny tryb życia? Otóż, założenie stałej osady, czyli miejsca dłuższego zamieszkania, nie było rzeczą prostą. Wynikało to z tego, że początkowo nie znaliśmy się na uprawie, a po odkryciu tej umiejętności nie umieliśmy odpowiednio nawozić ziemi. Ziemie uprawiane bez nawożenia szybko ulegały wyjałowieniu. Po kilku latach użytkowania terenu należało szukać nowego, aby zebrać wystarczającą ilość roślin do wyżywienia społeczności i zwierząt hodowlanych.

Warto dodać, że system uprawy ziemi polegający na obsiewaniu jednego pola, aż do wyczerpania zasobów gleby, nazywa się systemem jednopolowym.

6. Jakie sposoby wymyślano na doskonalszą uprawę ziemi?

Z czasem człowiek odkrył metody, które pozwoliły mu na doskonalszą uprawę ziemi, a co za tym idzie zakładanie stałych osad.

1. Wymyślono tzw. system dwupolowy, tj. dzielono ziemie na 2 pola. Jedno pole uprawiano, a drugie pozostawiano odłogiem (tj. bez uprawy), żeby ziemia „odpoczęła” i na nowo stała się urodzajna. Po kilku latach następowała zmiana pól.

2. Osiedlano się na terenach, na których ziemia była najbardziej urodzajna. Były to np. doliny wielkich rzek. Rzeki czasem wylewały i użyźniały ziemie urodzajnym mułem.

3. Wynaleziono technikę budowy kanałów nawadniających, które tworzyły tzw. system irygacyjny. Kanałami doprowadzano wodę z rzeki do pól, które były od niej oddalone. Przez to powiększono tereny dobrze nawodnionej i dobrej do uprawy ziemi.

Wskazane techniki przyczyniły się do zwiększenia pól uprawnych. To z kolei spowodowało zwiększenie produkcji i nadwyżki żywności, wzrost liczby ludzi i jednocześnie umożliwiły utrzymanie stałej osady.

7. Gdzie i kiedy powstały pierwsze stałe osady?

· Przechodzenie na osiadły tryb życia następowało w różnym czasie, w rozmaitych częściach świata.

· Najwcześniej miało to miejsce w początkowym okresie neolitu, ok. 9 tys. lat p.n.e., na obszarze tzw. Żyznego Półksiężyca:

· Żyzny Półksiężyc był to obszar leżący na tzw. Bliskim Wschodzie, regionie leżącym na styku Azji, Europy i Afryki.

· Kształtem przypominał wielki półksiężyc - stąd nazwa.

· Znajdował się on w dolinie wielkich rzek: Nilu, Tygrysa i Eufratu.

· Charakteryzował się większą żyznością. Ludzie znaleźli tam wiele gatunków dziko rosnących zbóż, które nauczyli się uprawiać.

III. POWSTAWANIE PIERWSZYCH MIAST

8. Gdzie i kiedy zaczęły powstawać miasta?

Z upływem czasu zaczęły powstawać osady, które były zaczątkami przyszłych miast. Były to tzw. protomiasta. Charakteryzowały się one zwartą zabudową i nie było na nich pól uprawnych.

Pierwsze protomiasta powstały jeszcze w okresie prehistorycznym. Były to:

1. Jerycho – założone ok. 8 tys. lat p.n.e., na obszarze tzw. Żyznego Półksiężyca, na terenie dzisiejszego Izraela oraz

2. Catal Höyük (wymowa: katal hojuk) - założone ok. 7 tys. lat p.n.e., na terenie dzisiejszej Turcji.

9. Jak wyglądały pierwsze protomiasta?

Ø Tak mogły wyglądać Jerycho (1 zdj.) i Catal Höyük (2 zdj.):

Ø W obu osadach, w Jerychu i Catal Höyük, domy budowano przeważnie z błota suszonego na słońcu.

Ø W Jerychu, w celach bezpieczeństwa, całą osadę otoczono grubym i wysokim murem. Wzniesiono też wieże obronne.

Ø W osadzie Catal Höyük domy były małe i ściśle do siebie przylegały, nie było ulic ani murów obronnych. Ze względów bezpieczeństwa wejścia do wszystkich domów znajdowały się na dachach, wchodziło się do nich po drabinach.

Ø Jerycho zajmowało powierzchnię ok. 4 ha (mniej więcej była to wielkość kilku boisk do piłki nożnej). Catal Höyük było ok. 3 razy większe - ok. 13 ha.

Ø Jerycho zamieszkiwało ok. 3 tys. ludzi, Catal Höyük ok. 10 tys.

10. Czy protomiasta przetrwały do dziś?

Jerycho istnieje do dziś, natomiast Catal Höyük przestało istnieć jeszcze przed naszą erą, ale jego pozostałości znajdują się na terytorium Turcji. Powyżej aktualne zdjęcie Jerycha i wykopalisk z Catal Höyük.

IV. ORGANIZACJA ŻYCIA SPOŁECZNEGO

11. Jak wyglądała organizacja życia społecznego w czasach prehistorycznych?

· Ludzie od najdawniejszych czasów, raczej nie żyli w pojedynkę, lecz w grupie, wspólnocie. Powodów tego było kilka: głównie ochrona przed wrogami, albo ataki na słabszych sąsiadów, celem zdobycia łupów wojennych. Ponadto w grupie było łatwiej żyć, np. podzielić się obowiązkami, zapewnić większą liczbę rąk do pracy itp.

· Podstawową wspólnotą, w której żyli ludzie była rodzina.

· Kilka spokrewnionych ze sobą rodzin tworzyło większą wspólnotę - ród.

· Zdarzało się, że rody łączyły się ze sobą (niekoniecznie na drodze pokojowej), ponieważ zajmowały sąsiadujące ze sobą terytorium. W ten sposób powstawały plemiona.

12. Podział obowiązków we wspólnocie

· W miarę rozwoju osad stopniowo dochodziło do podziału obowiązków między mieszkańcami. Jedni zajmowali się uprawą roli, inni hodowlą lub rzemiosłem, łowiectwem, handlem, czy też zarządzaniem albo ochroną wspólnoty.

· Doprowadziło to do ukształtowania się, tzw. hierarchii społecznej.:

- Na czele ludności stawała warstwa przywódcza, która miała zarządzać społecznością i zapewnić jej bezpieczeństwo. Początkowo o sprawach wspólnoty decydował wiec, czyli zgromadzenie ludności. Na zgromadzeniu dużą rolę odgrywała starszyzna, tj. najstarsi członkowie wspólnoty, których głos był decydujący. Starsi rozwiązywali konflikty wewnętrzne, podejmowali decyzję o wojnie, pokoju itp. Z czasem przywództwo we wspólnocie zaczęły przejmować pojedyncze osoby (np. król, książę, wódz, sędzia lub najwyższy kapłan). Rządy mogły obejmować na zasadzie przekonywania, ale także przy użyciu siły fizycznej, czy dziedziczenia.

- Bezpieczeństwa społeczności strzegły podporządkowane władzy wojska.

- U boku władcy rozwinął się aparat administracyjny – urzędnicy, pilnujący np. poboru podatków.

- Opiekę duchową zapewniali kapłani.

- Najliczniejszą grupę stanowili mieszkańcy osad tacy jak: rzemieślnicy, kupcy, właściciele ziem, chłopi uprawiający ziemię, itp.

- Na skutek wojen i podbojów pozyskiwano również niewolników.

V. POWSTANIE PAŃSTW

13. Jak doszło do powstania państw?

W miarę rozwoju osad zaczęły kształtować się państwa. Czym było/jest państwo? – Niestety nie ma jednej definicji. Najprościej można powiedzieć, że państwo zaczęło funkcjonować wówczas, gdy istniały przynajmniej 3 elementy: mieszkańcy, władza oraz terytorium.

VI. POWSTANIE PISMA

14. Dlaczego ludzie zaczęli pisać?

Człowiek od najdawniejszych, prehistorycznych czasów próbował coś rysować, malować, głównie otaczający świat np. rysował jakieś zwierzę, innych ludzi, znaki geometryczne. Raczej nie można powiedzieć, że było to pierwsze pismo, lecz przejaw duchowości, sztuki człowieka.

Z czasem zrodziła się chęć i potrzeba utrwalania, zapisania pewnych informacji, np. liczb, rozkazów władców, informacji handlowych itp.

15. Jakie były pierwsze metody zapisywania informacji?

Do jednych z pierwszych metod zapisywania informacji należały:

· nacięcia na drzewie, kijach,

· muszelki nawleczone na sznurek, lub

· tzw. pismo węzełkowe:

Formy te mogły być stosowane już w czasach prehistorycznych, w rozmaitych częściach świata. Jeżeli chodzi o pismo węzełkowe to za jego pomocą liczono ludność, podatki i przechowywano inne dane. Trzeba było tylko pamiętać, po co zawiązano supełek;)

Metody te nie stanowiły jednak „właściwego” pisma, ponieważ nie były jeszcze związane z mową i nie umożliwiały również zapisanie całego zdania.

16. Czym są piktogramy i ideogramy, kiedy zaczęto je stosować?

Stopniowo człowiek wymyślił doskonalszą formę zapisu, tj. zaczął rysować uproszczone obrazki tzw. piktogramy i ideogramy:

Piktogram był to prosty obrazek, który oznaczał to, co przypominał, np. koło oznaczało słońce.

Ideogram powstał później i oznaczał pojęcia, które trudno było przedstawić za pomocą otaczających przedmiotów, np. uczucia, czynności, liczby.

Piktogramy i ideogramy były szybszą formą zapisu od przedstawiania całych rysunków czy malowideł, ale nadal nie stanowiły właściwego pisma, ponieważ nie były one związane z mową i nie umożliwiały zapisanie całego zdania.

Obrazkami posługiwały się już prehistoryczne ludy, zamieszkujące rozmaite części świata. Stosowali je np. starożytni Egipcjanie. Ich znaki nazywały się hieroglifami. Ciekawostką jest to, że obrazki są używane do dziś w postaci emotikon J albo znaków drogowych.

17. Czym było pismo przejściowe?

Pismo obrazkowe, z czasem stało się niewystarczające, stąd pojawiła się kolejna forma zapisu. Polegała ona mniej więcej na tym, że do obrazków dodawano znak, który odpowiadał danemu dźwiękowi mowy, przykładowo literę "a". Przypominało to współczesne rebusy. Ten rodzaj pisma nazwano pismem przejściowym albo inaczej analitycznym, rebusowym.

Jego odkrycie zostało potraktowane przez naukowców za przełomowe, ponieważ wcześniejsze formy zapisu nie były związane z mową i nie umożliwiały również zapisanie całego zdania. Uznano, że wynalezienie tego pisma zakończyło epokę prehistoryczną i rozpoczęło historię.

18. Kto i kiedy wymyślił pismo przejściowe?

Za twórców pisma przejściowego uważa się zwykle Sumerów, którzy wymyślili go ok. 3,5 tys. r. p.n.e. (ich pismo nazywamy klinowym):

Ciekawostką jest to, że pewien rodzaj pisma przejściowego jest stosowany do dnia dzisiejszego w Chinach.

19. Czym jest pismo fonetyczne?

Z upływem lat ukształtowało się tzw. pismo fonetyczne, które w całości jest związane z językiem mówionym.

Występują 2 typy takiego pisma: sylabiczne i alfabetyczne.

W uproszczeniu można powiedzieć, że w piśmie sylabicznym zapisuje się znaki odpowiadające mówionym sylabom np. „ma”, a w piśmie alfabetycznym znaki odpowiadające literom, np. a, b, c.

20. Kiedy i gdzie powstało pierwsze pismo fonetyczne?

Pierwsze pismo fonetyczne - alfabetyczne powstało prawdopodobnie ok. XI w. p.n.e. w Fenicji, tj. krainy leżącej nad Morzem Śródziemnym. Poniżej mapka obrazująca położenie Fenicji i obrazek przedstawiający alfabet fenicki.

21. Jakie pisma wykształciły się z pisma fenickiego?

Z pisma fenickiego wykształcił się alfabet (pisma):

Ø grecki, następnie

Ø rzymski (łaciński), z którego ukształtowało się większość języków europejskich.

22. Kiedy i z jakiego pisma ukształtował się alfabet polski?

· Polski alfabet powstał z przekształceń języka łacińskiego, na przełomie XIII i XIV wieku.

· Pierwsze zdanie w języku polskim zostało zapisane około 1270 r. w tzw. Księdze henrykowskiej, w dokumencie dot. założenia klasztoru w Henrykowie. Brzmiało ono we współczesnym rozumieniu: „Daj, niech ja pomielę, a ty odpoczywaj”:

23. Czy istnieją inne rodzaje pisma, czy pismo powstawało zawsze w jednakowy sposób?

Musimy sobie zaznaczyć, że na świecie wymyślono dotychczas znacznie więcej rodzajów pisma. Ponadto pismo nie zawsze powstawało w sposób określony powyżej. Mogło zostać ukształtowane w różnym czasie i w innych etapach.

24. Na czym w przeszłości pisano?

Warto jeszcze dodać, na czym przeważnie, w przeszłości pisano. Zależało to od regionu świata i okresu w dziejach, np.

Ø różne ludy prehistoryczne – pisały na ścianach jaskiń, drzewach,

Ø Sumerowie – na glinianych tabliczkach,

Ø Chińczycy – na bambusowych deszczułkach (tj. małych deskach) i jedwabiu,

Ø Egipcjanie – na ścianach piramid oraz na papirusie - materiale otrzymywanym z trzciny papirusowej, przypominającym współczesny papier. Poniżej fragment egipskej Księgi umarłych zapisanej na papirusie:

VII. POWSTANIE SZTUKI

25. Co to jest sztuka?

Sztuką mogą być w zasadzie każde dzieła wytworzone przez człowieka, np. obrazy, rysunki, rzeźby, meble, przedmioty codziennego użytku, obiekty budowlane, architektury, ich fragmenty, utwory artystyczne itp.

26. Z jakiego okresu pochodzą pierwsze dzieła sztuki?

· Prawdopodobnie już 500 tys. lat temu, czyli w okresie prehistorycznym powstały pierwsze dzieła sztuki, proste rysunki, rzeźby. Przy czym nie była to wysokich lotów sztuka, chociaż w tej chwili takie znaleziska mogą być warte miliony albo miliardy złotych.

· Ok. 40-30 tys. lat temu zaczęła powstawać lepszej jakości sztuka, wymagająca już pewnych zdolności artystycznych.

· W starożytności lub jeszcze w okresie prehistorycznym zaczęły powstawać ogromne budowle typu: megality, piramidy, świątynie dla bóstw czy pałace.

27. Przykłady najstarszych dzieł sztuki

Poniżej zaprezentowano jedne z najstarszych dzieł sztuki jakie powstały na Ziemi. W nawiasach wskazano prawdopodobny czas ich powstania.

1) Rysunek wykonany na muszli (mógł powstać ok. 500 tys. lat temu) – muszla została znaleziona w Azji. Znajduje się na niej podobno najstarszy odkryty rysunek świata. Tak, chodzi o te zygzaki J

2) Venus z Tan-Tan (mogła powstać ok. 500 tys. lat temu) - znaleziona w Afryce - podobno najstarsza odkryta rzeźba na świecie.

3) Malowidło naskalne żubra w jaskini „Altamira” (ok. 35-13 tys. lat p.n.e.) – znajduje się w Hiszpanii. Na ścianach jaskiń nasi przodkowie często malowali zwierzęta typu konie, byki, żubry, ponadto ludzi, sceny obrzędów religijnych, znaki geometryczne itp. Ozdobiona malowidłami jaskinia mogła służyć za miejsce zamieszkania albo miejsce modlitwy.

4) Malowidło naskalne zwierząt w jaskini „Lascaux”, czyt. lasko (17-15 tys. lat p.n.e.) – znajduje się we Francji.

5) Venus z Willendorfu (ok. 30 tys. lat. temu) - pochodzi być może z Czech – jest to rzeźba, figurka kobieca, wykonana z gliny i kamienia. Zaokrąglona sylwetka prawdopodobnie świadczyła o zamożności, pozycji społecznej, płodności, była kanonem piękna. Chuda kobieta kojarzyła się natomiast z ubóstwem i głodem. Figurka mogła pełnić funkcję talizmanu.

6) Stonehenge (czyt. stołnhendż), (ok. 3 – 1,5 tys. r. p.n.e.) – znajduje się w Anglii - jedno z najsłynniejszych megalitów na świecie. Megality były prawdopodobnie miejscami modlitwy, służyły jako grobowce lub miejsca obserwacji astronomicznych.

7) Czerwona Piramida (ok. 2620 r. p.n.e.) – znajduje się w Egipcie - najstarsza zachowana klasyczna piramida na świecie.

28. W jaki sposób powstawały dzieła sztuki – malowidła naskalne?

· Ciekawostką jest to, że malowidła naskalne zwykle były wykonywane w ciemnych jaskiniach i wysoko na ścianach lub „suficie”. Badania wyjaśniły, że już wtedy ludzie potrafili wykonywać proste rusztowania z drewna, kamieni i przy pomocy dziur wydrążonych w ścianach jaskiń oraz oświetlali wnętrza przy pomocy pochodni.

· Do malowania wykorzystywano barwniki naturalne, pochodzące np. z węgla drzewnego, czy z żelaza. Poniżej obraz przedstawiający współczesne rusztowanie w jaskini:

29. W jaki sposób powstawały dzieła sztuki – megality?

· Megality to inaczej budowle megalityczne. Są to zwykle ogromne budowle, które składają się z jednego pojedynczego kamienia lub większej ilości kamieni i zostały wykonane bez użycia zaprawy.

· Ciekawostką jest to, że megality powstawały praktycznie na wszystkich kontynentach – (np. w Ameryce, w Europie – w Anglii i na Malcie) i często w dużej odległości od siebie. Być może człowiek zamieszkujący różne krańce świata, dochodził do takich samych pomysłów, albo poprzez wędrowny styl życia, osiągnięcia danej społeczności przeniknęły na kolejne tereny.

· Zaskakujące jest również to, w jaki sposób w tak odległych czasach potrafiono utworzyć tak potężne konstrukcje, bez użycia specjalistycznych dźwigów i maszyn. Pewnym wyjaśnieniem może być ten krótki animowany filmik (patrz: poniżej). Można włączyć polskie napisy: w ustawieniach – napisy – przetłumacz automatycznie – wybrać język polski.

30. W jaki sposób powstawały dzieła sztuki – piramidy?

Teorię na temat tego jak mogły powstać piramidy można znaleźć w Internecie – patrz poniżej (polecam fragment od 3 minuty)

VIII. POWSTANIE CYWILIZACJI

31. Co to jest cywilizacja?

Trudno podać jedną definicję cywilizacji, ale najprościej można powiedzieć, że jest to wysokie rozwinięte społeczeństwo.

32. Jakie były 3 główne etapy tworzenia cywilizacji?

Właściwie to wszystko, o czym powiedzieliśmy sobie powyżej doprowadziło do powstania cywilizacji, czyli wysoko rozwiniętych społeczeństw. Historycy uznają, że były 3 główne etapy ich tworzenia, tzw. kamienie milowe:

1. Przejście na osiadły tryb życia, związany z uprawą roli i hodowlą zwierząt.

2. Powstanie pierwszych miast i państw.

3. Wynalezienie pisma.

33. Grafika z gry Civilization II

33. Inne cechy cywilizacji

Oprócz 3 głównych cech wysoko rozwiniętych społeczeństw są również inne, o których powiedzieliśmy sobie powyżej, tj.:

- rozwinięte rzemiosło,

- rozwinięty handel,

- rozwinięta sztuka i architektura,

- zorganizowane życie społeczne itd.

34. Co to jest kultura i ewolucja kulturowa?

- Powiedzieliśmy sobie właśnie o różnych osiągnięciach społeczeństw. Właściwie to wszystko, cały dorobek ludzi, wytworzone przez niego przedmioty, dzieła sztuki, również zdobytą wiedzę i doświadczenie można nazwać kulturą.

- Kultura była i jest nadal przekazywana z pokolenia na pokolenie. Co więcej z biegiem lat zmienia się i rozwija, prowadząc do coraz wyższego poziomu cywilizacji – mówi się, że jest to tzw. ewolucja kulturowa.

35. Gdzie i kiedy powstała pierwsza cywilizacja na świecie?

Wspomnieliśmy sobie powyżej, że pierwsze stałe osady powstały na terenie tzw. Żyznego Półksiężyca.

Tam też powstała najstarsza cywilizacja na świecie – była to cywilizacja Sumerów.

Dokładnie ukształtowała się ona na terenie zwanym Mezopotamią, ok. 3,5 tys. r. p.n.e.

Prawdopodobnie oni najwcześniej na Ziemi przeszli 3 etapy tworzenia cywilizacji, tj. przeszli na osiadły tryb życia, zakładali miasta i wynaleźli właściwe pismo.

36. Przykłady innych wczesnych cywilizacji.

Do innych wczesnych cywilizacji zalicza się cywilizację:

egipską, grecką, rzymską, chińską, doliny Indusu, hetycką, Majów itd.

Poniżej mapka obrazująca położenie niektórych cywilizacji:

Warto zwrócić uwagę, że cywilizacje te powstawały w różnych częściach świata i były od siebie oddalone, ale często przejawiały podobne cechy. Najwyraźniej człowiek bez względu na miejsce zamieszkania dochodził do takich samych wniosków i miał podobne potrzeby. Jednocześnie poprzez handel i wędrowny styl życia osiągnięcia danej społeczności mogły stopniowo przenikać na kolejne tereny.

Niektóre z tych cywilizacji zostaną zaprezentowane w kolejnych rozdziałach.

Źródło (Uwaga! Materiały mogą być objęte prawem autorskim):

1. Christopher Tin - Baba Yetu feat. Soweto Gospel Choir - www.youtube.com

2. Opracowanie własne

3. artykul.com.pl; turystyka.wp.pl

4. pl.wikipedia.org

5. Autor: Time Life Pictures / Getty Images; pl.wikipedia.org/wiki; www.magnapolonia.org

6. Internet; www.magnapolonia.org

7. grafika powstała na podstawie opracowania dostępnego na stronie: geografia24.pl

8. Contentplus.pl sp. z o.o., Dariusz Bufnal, licencja: CC BY 3.0, epodreczniki.pl;

9. pl.wikipedia.org

10. Internet

11. Internet

12. pl.wikipedia.org; pl.wikipedia.org

13. Con tentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0, epodreczniki.pl

14. Internet

15. Internet

16. pl.wikipedia.org

17. opracowania.pl, pl.wikipedia.org

18. pl.wikipedia.org

19. pl.wikipedia.org; pl.wikipedia.org

20. pl.wikipedia.org

21. pl.wikipedia.org

22. wyborcza.pl (Wim Lustenhouwer, VU University Amsterdam)

31. www.youtube.com

32. demotywatory.pl

33. grafika z gry Civilization II

34. pl.wikipedia.org

35. odrabiamy.pl

Ten blog ma charakter niekomercyjny. Powstał na podstawie dostępnych informacji w sieci i własnej wiedzy. W przypadku wykrycia ewentualnych nieścisłości zostaną one niezwłocznie poprawione

Prosta historia

Archiwum bloga

piątek, 26 lutego 2021

Wstęp. 3 Rozdział. Narodziny cywilizacji

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz