Średniowiecze. 5 Rozdział. Bolesław Chrobry (992-1025)

 

ŚREDNIOWIECZE. 5 ROZDZIAŁ. BOLESŁAW CHROBRY (992-1025)
1. Do jakiego okresu w historii „teleportujemy się”?	„Teleportujemy się” teraz do głębokiego średniowiecza – do X-XI wieku naszej ery. Na dobry początek tradycyjnie trochę muzyki - w klimacie średniowiecznym :) 2	1
I. OBJĘCIE WŁADZY PRZEZ CHROBREGO
2. W którym roku zmarł Mieszko I – pierwszy władca Polski?	Mieszko I zmarł w 992 r.	3
3. Czy Mieszko I pozostawił po sobie męskich potomków?	Mieszko I ożenił się dwukrotnie: z księżniczką czeską Dobrawą, z którą miał 1 syna Bolesława Chrobrego oraz z księżniczką niemiecką Odą, z którą miał 3 synów  (Mieszka, Świętopełka i Lamberta).  Przed przyjęciem chrztu Mieszko I posiadał podobno 7 pogańskich żon. Nasz pierwszy władca miał również córkę, ale ówcześnie kobiety nie były przeznaczane do tronu, więc tylko o tym wspominamy.	4
4. Kto objął władzę po śmierci Mieszka I?	W ówczesnych czasach władza była zwyczajowo dziedziczona na męskich potomków. Zwykle przypadała najstarszemu synowi, ale mogła zostać również podzielona między wszystkich synów. Tego ostatniego prawdopodobnie życzył sobie Mieszko I po swojej śmierci. Najstarszy syn Mieszka I - Bolesław Chrobry nie chciał jednak dzielić się władzą ze swoim rodzeństwem. Krótko po śmierci ojca, w 992 r. wypędził Odę oraz swoich przyrodnich braci z kraju, samodzielnie obejmując rządy. Nie wystraszyło go nawet to, że ze względu na niemieckie pochodzenie Ody, byli oni popierani przez potężne rody niemieckie. Zachowanie Bolesława Chrobrego można ocenić negatywnie, jednakże zapobiegło podziałowi Polski.	5 ;)
5. Jak wyglądał Bolesław Chrobry?	Bolesław mógł wyglądać tak jak na obrazie obok. Jest to wyobrażenie naszego malarza Jana Matejki, żyjącego w XIX wieku. Prawdziwy wizerunek Chrobrego nie jest znany.	6
6. Co oznacza „chrobry”?	Chrobry jest to przydomek. Nie należy mylić tego z nazwiskiem, ponieważ w ówczesnych czasach jeszcze nie używano nazwisk. Chrobry w języku staropolskim oznaczało człowieka dzielnego i walecznego. Przydomek ten został nadany prawdopodobnie dopiero 300 lat po śmierci władcy.	7 :)
II. MISJA CHRYSTIANIZACYJNA ŚW. WOJCIECHA W PRUSACH
7. Kim był św. Wojciech?	Św. Wojciech był duchownym, pochodzącym z Czech. Wywodził się on z książęcego rodu Sławnikowiców rywalizującego o władzę z Przemyślidami w Czechach. Spory między rodami doprowadziły do tego, że ród Wojciecha został niemal cały wymordowany.	8
8. Jak doszło do wyprawy misyjnej na terenie pogańskich Prus i czym była misja chrystianizacyjna?	Św. Wojciech nie mógł bezpiecznie przebywać na terenie swojego kraju. Uciekł za granicę na dwór zaprzyjaźnionego z nim cesarza niemieckiego Ottona III. Cesarz wykorzystując obecność misjonarza poprosił go o przeprowadzenie pewnej misji…. Miała to być misja chrystianizacyjna, tj. polegająca na zaprowadzeniu religii chrześcijańskiej na terenie pogańskich Prus. Za namową cesarza Wojciech zgodził się podjąć to trudne przedsięwzięcie, ale w pierwszej kolejności udał się do Polski, w celu uzyskania wsparcia naszego władcy Bolesława Chrobrego.	9
9. Dlaczego Chrobry poparł wyprawę misyjną?	Dla Bolesława była to doskonała okazja do poszerzenia swoich wpływów politycznych. Jednocześnie mógł się spodziewać, że wsparcie misji zapewni mu miano głosiciela chrześcijaństwa, czym zapewni sobie szacunek innych chrześcijańskich państw.
10. W jaki sposób Chrobry wsparł wyprawę misyjną?	Chrobry wsparł wyprawę misyjną 30 wojami.
11. W którym roku przeprowadzono wyprawę misyjną?	Wyprawa rozpoczęła się w 997 r. (jak akcja policyjna;).
12. Kto z bliskich towarzyszył św. Wojciechowi w wyprawie misyjnej?	Warto dodać, że św. Wojciecha, w tej trudnej wyprawie misyjnej wsparł również jego brat – Radzim Gaudenty.
13. Jak zakończyła się wyprawa misyjna?	Niestety wyprawa zakończyła się tragicznie. Wojciech, jako przywódca misji został zamordowany przez miejscową ludność. Jego towarzyszy oszczędzono i odesłano do Polski.
14. Co zrobił Chrobry po nieudanej wyprawie misyjnej?	Chrobry dowiedziawszy się o nieudanej i tragicznej w skutkach wyprawie misyjnej postanowił wykupić od Prus zwłoki Wojciecha. Podobno kosztowało ono tyle złota, ile ważyło jego ciało. Zwłoki misjonarza zostały złożone w kościele w Gnieźnie.	10
15. Kiedy i dlaczego Wojciech został uznany za świętego?	Wojciecha potraktowano jako męczennika i chcąc uczcić jego pamięć, papież uznał go w 999 r. za świętego.
16. Jakie znaczenie dla Polski miała wyprawa misyjna?	Mimo niepowodzenia misji, Polska uzyskała własnego patrona (opiekuna). Odegrało to ważną rolę w dalszych dziejach naszego państwa i budowaniu kościoła. Miejsce pochówku cennych relikwii świętego (Gniezno) stało się miejscem częstych pielgrzymek wiernych.
III. ZJAZD GNIEŹNIEŃSKI
17. Kto głosił koncepcję państwa uniwersalistycznego?	Koncepcję (pomysł) tzw. państwa uniwersalistycznego głosił cesarz niemiecki Otton III.
18. Czym było państwo uniwersalistyczne?	Koncepcja państwa uniwersalistycznego, którą głosił Otton III polegała na utworzeniu wielkiego państwa, w skład którego wchodziłyby wszystkie chrześcijańskie kraje zachodu (np. Francja, Niemcy, Italia, Polska). Państwa te byłyby sobie równe jednakże zwierzchność nad nimi miałby cesarz niemiecki. Otton III zamierzał przekonać do tego planu naszego władcę Bolesława Chrobrego, na tzw. zjeździe gnieźnieńskim…
19. Czym był zjazd gnieźnieński i w którym roku się odbył?	Powiedzieliśmy sobie powyżej, że miejsce pochówku cennych relikwii św. Wojciecha – Gniezno, stało się miejscem częstych pielgrzymek wiernych. W 1000 r. z taką uroczystą pielgrzymką do grobu św. Wojciecha udał się sam cesarz niemiecki Otton III. Wydarzenie to zostało nazwane przez historyków zjazdem gnieźnieńskim.	11 Fot. (Encyklopedia PWN)
20. Jakie znaczenie dla Polski miał zjazd gnieźnieński?	Wyprawa Ottona III do Polski była szczególna, dlatego, że w ówczesnych czasach władcy europejscy rzadko składali tego rodzaju wizyty. Była to więc okazja do zwiększenia prestiżu i zaistnienia Polski na arenie międzynarodowej. Ponadto mogła to być również sposobność do wzmocnienia kościoła, a tym samym jedności kraju w ramach jednej religii chrześcijańskiej.
21. Jakie dary ofiarowali sobie władcy na zjeździe gnieźnieńskim?	Bolesław Chrobry przywitał cesarza niemieckiego niezwykle uroczyście. Podczas zjazdu nastąpiła symboliczna wymiana darów. Bolesław ofiarował cesarzowi cenną relikwię – ramię św. Wojciecha, a w zamian otrzymał kopię włóczni św. Maurycego (symbol władzy cesarskiej).	12
22. Jaki symboliczny gest wykonał cesarz Otton III na zjeździe w 1000 r.?	Cesarz podczas zjazdu gnieźnieńskiego wykonał pewien symboliczny gest, a mianowicie nałożył na głowę Chrobrego diadem. Można to było odczytywać, jako przyzwolenie cesarza na otrzymanie przez księcia korony królewskiej.	13
23. Jakie ważne dla kościoła kwestie zatwierdzono na zjeździe gnieźnieńskim?	Ważną kwestią, którą zatwierdzono podczas omawianej uroczystości było powołanie w naszym kraju nowych jednostek kościelnych, tj. jednostek do zarządzania sprawami kościoła na danym terytorium. Przed zjazdem gnieźnieńskim w Polsce istniało 1 biskupstwo w Poznaniu. Na zjeździe powołano: ·        3 nowe biskupstwa: w Kołobrzegu, we Wrocławiu i w Krakowie oraz ·        arcybiskupstwo św. Wojciecha w Gnieźnie. Pierwszym arcybiskupem w Gnieźnie został brat św. Wojciecha - Radzim Gaudenty. Utworzenie tych jednostek było bardzo ważne, ponieważ oznaczało uznanie przez cesarstwo i papiestwo odrębności i samodzielności kościoła w Polsce. Pozwoliło to również na uniezależnienie się od arcybiskupstwa niemieckiego w Magdeburgu (w Niemczech), które mogło wtrącać się w sprawy młodego kościoła w Polsce. Na zjeździe ustanowiono również tzw. prawo inwestytury tj. prawo do wyznaczania przez władcę biskupów.	14  15 :)
24. Czy Bolesław Chrobry zgodził się na koncepcję państwa uniwersalistycznego?	Podczas spotkania w 1000 r. z Ottonem III, Bolesław Chrobry zgodził się na zaproponowaną przez niego koncepcję państwa uniwersalistycznego. Wprawdzie oznaczałaby ona podporządkowanie się władcy Niemiec, ale dzięki temu polski książę zyskał silnego sojusznika.
IV. WOJNA Z NIEMCAMI Z UDZIAŁEM CZECH
25. Dlaczego Chrobry rozpoczął wyprawy zbrojne na tereny Niemiec i Czech?	Bolesław Chrobry, wzorem swojego ojca i poprzedników, usilnie starał się poszerzyć swoje wpływy polityczne i zwiększyć terytorium Polski. Obiektem jego zainteresowań stały się ziemie niemieckie i czeskie.
26. W którym roku oraz jakie ziemie niemieckie i czeskie zajął Chrobry?	1.     Zacznijmy od tego, że w 1002 r. zmarł niespodziewanie cesarz Niemiec Otton III. Wraz z jego śmiercią upadła również koncepcja państwa uniwersalistycznego. W 1003 r. zmarł także władca Czech - Władywoj. 2.     Chrobry wykorzystał moment osłabienia władzy na skutek walki o tron w tych państwach i zajął: -     w 1002 r. Łużyce,  Milsko oraz Miśnie (były to ziemie niemieckie jednak zamieszkałe głównie przez ludność słowiańską), a następnie -     w 1003 r. Czechy.  Bolesław najpierw pomógł objąć tam władzę Bolesławowi III Rudemu, ale później wspierając powstałą przeciw niemu opozycję podstępnie go oślepił, samemu obejmując rządy w tym państwie. Prawdopodobnie również wtedy książę Polski uzyskał wpływy na Morawach i w Słowacji.	16
27. Jakie były przyczyny wybuchu wojny z Niemcami i w jakich latach ona trwała?	Poszerzenie granic naszego państwa wywołało niezadowolenie cesarza Niemiec. Jednocześnie przejmując władzę w Czechach Bolesław, nie uczynił tego, co zwykle czynili władcy czescy, a mianowicie nie złożył hołdu cesarzowi niemieckiemu. Wzrost wpływów Polski, jak również odmowa złożenia hołdu stały się pretekstem do wybuchu długoletniej wojny polsko-niemieckiej, która trwała z krótkimi przerwami od 1002 do 1018 r.
28. Czy Chrobry utrzymywał wpływy na zajętych terenach w czasie wojny?	1.     W przypadku Łużyc i Milska tereny te kilkukrotnie przechodziły, w czasie wojny, z rąk polskich do niemieckich i odwrotnie. Losy tych ziem ostatecznie rozstrzygnięto dopiero pod koniec działań wojennych w 1018 r. Tereny te przypadły ostatecznie Polsce. 2.     Już w 1002 r., zgodnie z decyzją nowego władcy Niemiec Henryka II, Chrobry utracił prawa do Miśni. 3.     W 1004 r. Czechy zostały podbite przez wojska niemieckie (wspierane przez Czechów i pogańskich Wieletów). Na tronie czeskim obsadzono wówczas niejakiego Jaromira i zobowiązano go do składania hołdu władcy Niemiec.	17
29. W jakich latach podczas wojny zawierano układy pokojowe?	W czasie długoletniego konfliktu krótkotrwale wstrzymywano działania zbrojne: ·        w 1005 r. podpisano układ pokojowy w Poznaniu, a ·        w 1013 r. w Magdeburgu. Porozumienia te były jednak łamane dalszymi działaniami wojennymi.
30. W którym roku i w jaki sposób zakończyła się wojna z Niemcami?	Wojna ostatecznie zakończyła się w 1018 r. podpisaniem pokoju w Budziszynie (w Niemczech). Zgodnie z jego postanowieniami: ·        Łużyce, Milsko pozostały po stronie polskiej, ·        Morawy pozostały po stronie polskiej, (prawdopodobnie Chrobry utrzymał wpływy również na Słowacji). ·        Bolesław uzyskał zapewnienie pomocy cesarza w wyprawie na Ruś, o której powiemy poniżej. Traktat utwierdzono małżeństwem Bolesława z Odą, córką Ekkeharda I, siostrą Hermana I, margrabiów Miśni.	17
31. W którym roku i dlaczego Polska utraciła Pomorze zachodnie?	Wojna polsko-niemiecka nie dotyczyła bezpośrednio Pomorza, ale z jej powodu Chrobry utracił wpływy na tym terenie. W 1007 r. Pomorzanie wykorzystali moment zamieszania powstałego na skutek wojny polsko-niemieckiej i odłączyli się od Polski. Władzę przejęli tam lokalni książęta pogańscy. Przywrócili oni na tym terenie pogaństwo i wypędzili duchownych chrześcijańskich, niszcząc przy tym biskupstwo w Kołobrzegu.	18
V. WOJNA Z RUSIĄ
32. Kto zainicjował wojnę w Rusią i dlaczego?	Wojnę z Rusią rozpoczął właściwie sam Bolesław Chrobry. Książę polski zainterweniował u naszego wschodniego sąsiada, ponieważ chciał pomóc swojemu zięciowi Świętopełkowi objąć tam władzę i zapewne w ten sposób rozciągnąć swoje wpływy polityczne. Świętopełek był synem władcy Rusi Włodzimierza I Wielkiego, ale ojciec prawdopodobnie odmawiał mu prawa do dziedziczenia tronu.	19
33. W jakich latach Chrobry przeprowadził wyprawy zbrojne na Ruś?	Bolesław przeprowadził 2 wyprawy na Ruś - w 1014 i 1018 r.	19
34. Jak zakończyła się pierwsza wyprawa Chrobrego na Ruś?	Pierwsza wyprawa nie przyniosła powodzenia i Bolesław musiał wycofać się do Polski.
35. Jak zakończyła się druga wyprawa Chrobrego na Ruś?	Druga wyprawa z 1018 r. zakończyła się zwycięstwem Chrobrego (przynajmniej początkowo), tzn. Świętopełek objął władzę w Kijowie (stolicy Rusi). W natarciu na Kijów pomogły Chrobremu wówczas niemieckie wojska, przyrzeczone podczas pokoju w Budziszynie. Na temat zdobycia Kijowa zrodziła się legenda, która głosiła, że Chrobry podczas wjazdu do miasta wyszczerbił swój miecz, uderzając nim w złotą bramę kijowską. Wracając z tej wyprawy do kraju Bolesław zagarnął dla Polski Grody Czerwieńskie. Pomimo sukcesu wyprawy kijowskiej, Świętopełek długo nie utrzymał władzy i ostatecznie utracił Kijów na rzecz swojego brata Jarosława I Mądrego.	20    21
VI. KORONACJA
36. W jaki sposób w ówczesnych czasach uzyskiwano koronę królewską?	W ówczesnych czasach korona królewska była znakiem wysokiej rangi, zaraz po cesarskiej. Zwykle była przyznawana za zgodą cesarza lub papieża. Zdarzało się jednak, że władcy samodzielnie sobie ją przyznawali, ignorując prawo zwyczajowe.	22
37. U kogo zabiegał Chrobry o uzyskanie korony królewskiej?	Książę Bolesław Chrobry, zapewne w celu zwiększenia prestiżu i pozycji własnej oraz Polski na arenie międzynarodowej, przez wiele lat zabiegał o uzyskanie korony królewskiej. Jak pamiętamy cesarz Niemiec Otton III, poprzez symboliczny gest uczyniony na zjeździe gnieźnieńskim, wyraził na nią zgodę, niestety niespodziewanie zmarł, a jego następca Henryk II nie popierał już tego przedsięwzięcia. Myślę, że nie powinno nas to dziwić biorąc pod uwagę fakt prowadzonej wówczas wojny polsko-niemieckiej. Chrobry długo starał się o uzyskanie zgody papieża, ale skutecznie przeciwstawiał się temu właśnie Henryk II.	22
38. W jaki sposób i w którym roku Chrobry uzyskał koronę królewską?	Koronacja Bolesława odbyła się dopiero po śmierci cesarza Niemiec Henryka II. Polski książę wykorzystał moment zmian na tronie niemieckim i w 1025 r. nakazał się koronować. Nie ma pewności czy ostatecznie uzyskał zgodę papieża.	22
VII. KONIEC RZĄDÓW
39. W którym roku zmarł Bolesław Chrobry?	Chrobry zmarł w 1025 r. Miał wówczas 58 lat. Zmarł prawdopodobnie na skutek choroby.	23
40. Jak krótko można podsumować rządy Bolesława Chrobrego?	Rządy Bolesława były ambitne i wojownicze. Przyczyniły się do zwiększenia obszaru państwa polskiego, np. o Milsko, Łużyce, Morawy i Grody Czerwieńskie, ale również do strat terytorialnych np. o Pomorze Zachodnie. Koronacja władcy z pewnością zwiększyła prestiż naszego państwa i mogła pomóc w budowaniu suwerennego, jednolitego kraju. Niestety trzeba podkreślić, że wieloletnie konflikty zbrojne z Niemcami i Rusią znacznie osłabiły państwo. Przyczyniły się między innymi do wzrostu niezadowolenia społeczeństwa, które ponosiło koszty prowadzonych wojen.	24

 

 

 

Źródło (Uwaga! Materiały mogą być objęte prawami autorskimi):

 

1.      www.youtube.com

2.      Opracowanie własne

3.      Opracowano z wykorzystaniem grafiki dostępnej w Internecie

4.      Źródło zdjęć: www.pinakoteka.zascianek.pl

5.      Opracowanie własne

6.      www.pinakoteka.zascianek.pl

7.      Opracowano na podstawie grafiki dostępnej w internecie

8.      pl.wikipedia.org/wiki

9.      Źródło mapy: Internet, na mapie dokonano własnych oznaczeń

10.  pl.wikipedia.org/wiki, CC BY-S.A. 2.5

11.  https://radiopoznan.fm/informacje/pozostale/1018-lat-od-historycznego-zjazdu-gnieznienskiego

12.  www.deviantart.com

13.  pl.wikipedia.org,

14.  Źródło mapy: Internet, na mapie dokonano własnych oznaczeń

15.  Opracowanie własne

16.  Źródło mapy: Internet, na mapie dokonano własnych oznaczeń

17.  Źródło mapy: Internet, na mapie dokonano własnych oznaczeń

18.  Źródło mapy: Internet, na mapie dokonano własnych oznaczeń

19.  Źródło mapy: Internet, na mapie dokonano własnych oznaczeń

20.  pl.wikipedia.org

21.  Źródło mapy: Internet, na mapie dokonano własnych oznaczeń

22.  pl.wikipedia.org/wiki

23.  Opracowano z wykorzystaniem grafiki dostępnej w Internecie

24.  Piosenka zespołu T-Raperzy znad Wisły, www.youtube.com

 

 Ten blog ma charakter niekomercyjny. Powstał na podstawie dostępnych informacji w sieci i własnej wiedzy. W przypadku wykrycia ewentualnych nieścisłości zostaną one niezwłocznie poprawione.